เรียนปนรู้ประวัติศาสตร์ พม่าภายใต้การปกครองของอังกฤษ เป็นอย่างไร

ประเทศพม่า

ในโลกประวัติศาสตร์ของไทย วลีหนึ่งที่ถือว่าเป็นความภาคภูมิใจอย่างมากก็คือ ไทยเราไม่เคยเป็นเมืองขึ้นของใคร ไทยเราเป็นเอกราชของตัวเองมาตลอด คนยุคใหม่อาจจะไม่เห็นความสำคัญของวลีนี้ งั้นเราจะไปย้อนรอยดูประวัติศาสตร์ เรียนปนรู้ประวัติศาสตร์ว่าพม่าภายใต้การปกครองของอังกฤษเป็นอย่างไร จะได้เข้าใจตรงกัน

ทำไมพม่าถึงกลายเป็นเป้าหมาย

หากเราเปิดแผนที่โลกบนกูเกิ้ล แล้วกดไปดูประเทศพม่าจะเข้าใจเลยว่า ทำไมพม่าถึงกลายเป็นเป้าหมายสำคัญของการล่าอาณานิคมของอังกฤษ เนื่องจากพม่าเป็นประเทศที่มีทำเลดี ติดต่อกับประเทศอินเดียที่เดิมเป็นอาณานิคมของอังกฤษอยู่แล้ว นั่นทำให้อังกฤษรุกคืบขยายอำนาจอาณานิคมของตัวเอง หากอังกฤษรุกคืบตรงนี้ได้ ประเทศไทยและส่วนอื่นในอาเซียนก็คงจะไม่เกินมือพวกเค้าแน่นอน เมื่อคิดได้ดังนี้ จึงทำให้พม่ากลายเป็นเป้าหมายไปในที่สุด

จาก 1 กลายเป็นทั้งหมด

สำหรับการรุกรานพม่านั้น ต้องบอกว่าเป็นความแยบยลของอังกฤษอย่างแท้จริง เดิมทีอังกฤษทำสงครามกับพม่าทำให้พม่าเสียรัฐยะไข่ กับ ตะนาวศรีไปก่อน พม่าคิดว่าทุกอย่างคงจบแต่เพียงเท่านี้ หารู้ไม่ว่าเป็นเพียงแค่จุดเริ่มต้นเท่านั้น อังกฤษพอได้ก็ปล่อยให้พม่าตายใจ จากนั้นก็หาเหตุอีกหลายครั้งเพื่อคิดจะทำสงครามยึดครองพื้นที่ของพม่า จากสงครามครั้งที่ 1 ไปสู่ครั้งที่ สอง สาม แน่นอนว่า พม่า สู้ไม่ได้ จนต้องเสียดินแดนไปเรื่อยๆจนถูกกลืนไปในที่สุด

การเปลี่ยนแปลงสถาบันหลักของชาติ

การโดนยึดเอกราชว่าน่ากลัวแล้ว แต่สิ่งที่ตามมาหลังยุคการปกครองของอังกฤษน่ากลัวยิ่งกว่า อังกฤษฉลาดพอที่จะเปลี่ยนแปลงประเทศพม่าไปแบบสิ้นเชิง เริ่มจากการเปลี่ยนแปลงระบบการปกครอง ถอดถอนระบบกษัตริย์ด้วยการเชิญไปอินเดียด้วยการลี้ภัยทางการเมือง แต่สาเหตุจริงๆก็เพื่อลดอำนาจกษัตริย์ลง และลดแรงต้านที่กษัตริย์อาจจะก่อขึ้นกับประชาชนในประเทศได้ทำให้อังกฤษปกครองได้ง่ายขึ้น ไม่เพียงเท่านั้นสถาบันต่อไปที่โดนโค่นล้มก็คือ ศาสนาพุทธ ต้องอธิบายก่อนว่า ในพม่าตอนนั้นศาสนาพุทธมีความสำคัญทางในเรื่องของศาสนาและการเมืองการปกครอง แต่อังกฤษแยกออกไปหมดพร้อมกับลดบทบาทลงไปอย่างมาก เสริมด้วยการใช้ระบบมิชชั่นนารีเข้ามาเผยแพร่ศาสนาในรูปแบบต่างๆกันทำให้คนพม่าเริ่มที่จะละทิ้งศาสนาพุทธไปเข้ารีตศาสนาอื่นแทน ซึ่งนั่นทำให้การถูกควบคุม ชักจูง ทำได้ง่ายขึ้นผ่านระบบศาสนา

การควบคุมด้วยระบบเศรษฐกิจ

อีกหนึ่งกลยุทธ์ในการควบคุมพม่าของอังกฤษก็คือเรื่องปากท้องเศรษฐกิจของประเทศ ย้อนความสักหน่อยว่าเดิมที ราคาสินค้าถกกำหนดโดยรัฐบาล แต่พออังกฤษเข้ามาทุกอย่างก็ไม่เหมือนเดิม ราคาสินค้าถูกเข้ามาควบคุมด้วยรัฐบาลอังกฤษ ไม่เพียงเท่านั้นชาวพม่าเริ่มที่จะทำมาหากินลำบากมากขึ้น ต้องไปหยิบยืมเงินจากพ่อค้าอินเดียที่อังกฤษเปิดทางให้เข้ามาทำมาหากิน พอชาวพม่าที่ขาดความรู้กลายเป็นหนี้ก็ต้องขายที่นาของตัวเองให้กับชาวอินเดียเหล่านั้น รวมถึงการต้องตกเป็นลูกหนี้(ทาส) กับพ่อค้าเหล่านั้นแบบไม่เต็มใจ ยังไม่หมด พ่อค้าอินเดียเหล่านั้นนำแรงงานทาสของตัวเองจากอินเดียเข้ามาทำงานด้วยทำให้ชาวพม่า หางานทำไม่ได้ แม้จะมีข้อดีเรื่องการพัฒนาประเทศด้วยระบบสาธารณูปโภคที่พ่อค้าอินเดีย ชาวอังกฤษสร้างให้ แต่ก็เป็นการสร้างเพื่ออำนวยความสะดวกให้กับธุรกิจของตัวเองมากกว่า (แต่ทำจากภาษีชาวพม่านะ) ยังไม่รวมถึงสภาพสังคมที่ชาวอินเดียเข้ามาตั้งรกราก เพื่อกลืนชาติอีกด้วย

จากสภาพแวดล้อมของพม่าในช่วงอังกฤษปกครอง จะเห็นว่า เค้าไม่ได้ปกครองในเรื่องของเอกราชอย่างเดียว ยังมีนโยบายควบคุม กลืนชาติของพม่าเพื่อป้องกันการขัดขืนต่อต้านอีกด้วย ก็หวังว่าไทยเราจะไม่เกิดเหตุการณ์แบบนั้นในอนาคต